Bir ürünün organik olarak satılabilmesi için üretim sürecinin tamamının yasal kurallara uygun yürütülmesi ve bu durumun belgelenmesi gerekir. Türkiye’de bu belgelendirme, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kontrol ve sertifikasyon kuruluşları aracılığıyla yapılır. Üretici, bu kuruluşlardan biriyle sözleşme imzalar ve süreç boyunca onların denetimine tabi olur.
Sürecin adımları
- Başvuru: Üretici, yetkili bir kontrol ve sertifikasyon kuruluşuna başvurur; arazi, ürün ve işletme bilgileri paylaşılır.
- Sözleşme ve kayıt: Taraflar arasında sözleşme imzalanır, üretici organik tarım bilgi sistemine kaydedilir.
- Geçiş dönemi: Arazinin geçmişine ve ürünün türüne göre belirlenen süre boyunca organik kurallara uygun üretim yapılır.
- Denetim: Yıl içinde habersiz denetimler de dahil olmak üzere arazi ve kayıt kontrolleri gerçekleştirilir, gerekirse numune alınıp analiz edilir.
- Sertifika: Geçiş süresi tamamlandığında ve kurallara uygunluk doğrulandığında ürün bazında sertifika düzenlenir.
Geçiş dönemi neden var?
Daha önce kimyasal girdi kullanılmış bir toprakta kalıntıların azalması ve toprak yaşamının dengeye gelmesi zaman alır. Bu nedenle tek yıllık bitkilerde genellikle iki yıl, çok yıllık bitkilerde ise üç yıl gibi geçiş süreleri uygulanır. Bu dönemde üretilen ürünler “organik” olarak değil, geçiş süreci ürünü olarak değerlendirilir. Organik tarımın temel ilkelerini hatırlamak için organik tarım nedir yazısına göz atabilirsiniz.
Kayıt tutmanın önemi
Organik üretimde izlenebilirlik vazgeçilmezdir. Ekim tarihleri, kullanılan tohum, gübre ve bitki koruma ürünleri, hasat miktarları ve satış bilgileri düzenli olarak kaydedilir. Hayvansal üretimde ise yem kaynakları, hayvan hareketleri ve veteriner uygulamaları kayıt altına alınır. Bu konuda ayrıntılar Konya hayvancılık ve veteriner sayfasında yer alıyor.
Sertifika maliyetini etkileyen unsurlar
Sertifikasyon için ödenecek tutar kuruluşa ve işletmeye göre değişir. Arazinin büyüklüğü, ürün çeşidi sayısı, işletmenin denetim noktalarına uzaklığı, analiz gereksinimi ve bireysel ya da grup sertifikası tercih edilmesi belirleyici unsurlar arasındadır. Küçük üreticiler için grup sertifikasyonu, maliyetleri paylaşma imkânı sunar.
Tüketici açısından bakıldığında ise sertifikanın varlığı, ürünün etiketinde ve satıcının belgesinde görülebilir. Bu bilgilerin nasıl kontrol edileceği Konya organik gıda rehberinde anlatılıyor.